„Park dworski w Kossowej – Ścieżki Wyobraźni. Historia, przyroda i wytchnienie bez barier”

W ramach zadania porządkujemy mniej zagospodarowaną dalszą część zabytkowego Parku Dworskiego w Kossowej w czytelną bezpieczną i dostępną przestrzeń spaceru, edukacji i odpoczynku. Wykorzystując istniejące „wydeptane” ciągi piesze i naturalne dukty, wytyczymy trzy lekkie pętle tematyczne: historyczną (ślady linii umocnień i wojennych schronów), przyrodniczą (pomnikowy drzewostan, ptaki), kulturową (dziedzictwo profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego dr. Zygmunta Jaworskiego, „Podziemia Wyobraźni”- opowieść o dworku i wsi). Powstaną tablice i mapy z kodami QR, bezpłatny audioprzewodnik, miejsca wytchnienia (ławki/leżaki/ siedziska). Projekt porządkuje ruch pieszy, chroni zieleń (koniec wydeptywania „na skróty”), opowiada bogatą historię miejsca . W ramach projektu prowadzone będą warsztaty terenowe. Wszystko w standardzie dostępności aby miejsce – po niedawnej rewitalizacji dworku z funkcją ŚDS – służyło rodzinom, seniorom i osobom z niepełnosprawnościami. Zagłosuj, by perła Małopolski Zachodniej stała się unikatowym w skali regionu parkiem wiedzy i wytchnienia – bez barier, z szacunkiem dla natury i historii.

Projekt „Park dworski w Kossowej – Ścieżki Wyobraźni. Historia, przyroda i wytchnienie bez barier” rozwija i porządkuje dalszą, mniej zagospodarowaną część zabytkowego zespołu dworsko-parkowego w Kossowej (gm. Brzeźnica). Miejsce to – po świeżo zakończonej rewitalizacji dworku i uroczystym otwarciu w czerwcu 2025 r., z nową funkcją Środowiskowego Domu Samopomocy – stało się naturalnym centrum życia społecznego i edukacji w gminie. Projekt wzmacnia ten potencjał, łącząc rekreację, ochronę zieleni i upowszechnianie wiedzy o historii oraz przyrodzie parku.
Zadanie zakłada czytelne poprowadzenie lekkich tras spacerowych istniejącymi już duktami i alejkami, tak aby ograniczyć spontaniczne „skróty”, które prowadzą do degradacji runa i zachwaszczania. Trasy mają charakter tematyczny: przyrodniczy (drzewostan, roślinność, zwierzęta), historyczny (ślady linii umocnień i schronów z okresu II wojny światowej, które przebiegają przez ten obszar) oraz kulturowy (dzieje majątku i postać profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego dr. Zygmunta Wł. Jaworskiego). Towarzyszyć im będzie spójne, estetyczne oznakowanie, które porządkuje ruch i sprzyja świadomemu korzystaniu z parku.
Integralną częścią projektu jest interpretacja dziedzictwa – przystępne tablice i mapy wejściowe, kody QR do materiałów cyfrowych oraz audioprzewodnik. Dzięki temu spacer staje się lekcją w terenie, a park – „otwartą klasą” dla rodzin, szkół, seniorów i gości regionu Doliny Karpia, Małopolski Zachodniej i całej Małopolski.
Projekt przewiduje również program działań plenerowych (spacery inaugurujące, warsztaty przyrodniczo-historyczne,) oraz proste wytyczne pielęgnacyjne, które pomagają chronić cenne fragmenty zieleni przed zadeptywaniem. Całość powstaje w szacunku dla wartości zabytkowych – w oparciu o wpisany do ewidencji zespół parkowy i bez robót budowlanych; rozwiązania są odwracalne i nie kolidują z opieką konserwatorską.
Efektem będzie spójna, dostępna i bezpieczna przestrzeń codziennego wypoczynku, edukacji i wytchnienia – unikatowa w skali ponadlokalnej – która porządkuje ruch pieszy, chroni przyrodę i opowiada historię miejsca, jednocześnie zapraszając mieszkańców co najmniej dwóch powiatów regionu oraz turystów do świadomego odkrywania Kossowej.

Zespół dworsko-parkowy w Kossowej po zakończonej w czerwcu 2025 r. rewitalizacji stał się nowym centrum życia społecznego i edukacji (w zabytkowym dworku uruchomiono Środowiskowy Dom Samopomocy). Teren parku – szczególnie jego dalsze, mniej urządzone partie – wymaga jednak uporządkowania ruchu pieszego i czytelnego „prowadzenia” odwiedzających, aby powstrzymać postępujące wydeptywanie „na skróty”, degradację runa i zachwaszczanie. Jednocześnie to miejsce o wysokiej wartości historycznej i przyrodniczej, które bez przystępnej interpretacji pozostaje w dużej mierze „niewidoczne” dla mieszkańców i gości.
Zadanie odpowiada na te potrzeby poprzez stworzenie spójnej, zrozumiałej narracji o parku i jego kontekstach (przyroda, dzieje majątku Zygmunta Jaworskiego, ślady linii umocnień z okresu II wojny światowej w okolicy), a także przez uporządkowanie sposobu korzystania z terenu w duchu ochrony zieleni i komfortu użytkowników. Dzięki temu codzienny spacer staje się bezpieczniejszy i bardziej przyjazny, a miejsce zyskuje funkcję „otwartej klasy” – dostępnej dla rodzin, szkół, seniorów i osób z niepełnosprawnościami.
Korzyści dla mieszkańców Województwa Małopolskiego – zwłaszcza Regionu Małopolska Zachodnia i gmin Doliny Karpia – są wielowymiarowe:
• Edukacja i tożsamość lokalna: mieszkańcy poznają historię miejsca i przyrodę najbliższej okolicy (w tym wątki związane z II wojną światową), co wzmacnia więź z regionem.
• Dostępność i włączenie: przyjazne treści oraz czytelne prowadzenie tras ułatwiają korzystanie osobom starszym, rodzinom z dziećmi i uczestnikom ŚDS.
• Ochrona przyrody i dziedzictwa: ograniczenie degradacji roślinności i czytelne zasady poruszania się po obszarze zabytkowym.
• Turystyka bliska domu: park staje się punktem atrakcyjnej oferty Doliny Karpia, odwiedzanej przez mieszkańców co najmniej dwóch powiatów (wadowickiego i oświęcimskiego) i 11 gmin tworzących ten obszar.
Adresatami są: mieszkańcy Małopolski (z naciskiem na Małopolskę Zachodnią), społeczności Doliny Karpia - 11 gmin Doliny Karpia z dwóch powiatów (wadowickiego i oświęcimskiego): Brzeźnica, Kalwaria Zebrzydowska, Lanckorona, Mucharz, Osiek, Polanka Wielka, Przeciszów, Spytkowice, Stryszów, Tomice, Zator - turyści i odwiedzający, rodziny, uczniowie, seniorzy oraz osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie – w tym uczestnicy ŚDS w Kossowej. Realizacja projektu uporządkuje korzystanie z parku, podniesie bezpieczeństwo i komfort wizyt, wzmocni edukację regionalną i zwiększy dostęp do wartości kulturowych oraz przyrodniczych w skali całego regionu.