Aktywni dla Łoniowej - z tradycją ku przyszłości

Projekt ma na celu wzmocnienie aktywnych środowisk miejscowości Łoniowa, dla których ważne są miejscowe tradycje konstytuujące tożsamość lokalną. Realizacja działań promieniować będzie na całą gminę Dębno. Umożliwi prowadzenie edukacji kulturowej i kształcenie umiejętności przydatnych dla nowych członków zespołu regionalnego. Warsztaty wikliniarskie z kolei mają na celu ocalenie od zapomnienia niemal niepraktykowanego już rzemiosła – łopołkarstwa, czyli wyplatania koszy z łyka dębowego. Wyjazdowe warsztaty do zaprzyjaźnionej i bogatej w folklorystyczne know how miejscowości Podegrodzie będą nagrodą za aktywność społeczną, pomogą uczestnikom doskonalić warsztat w różnych rzemiosłach. Wycieczka do zagrody lachowskiej Kubalówka pozwoli nie tylko lepiej poznać kulturę innej ważnej grupy etnograficznej Małopolski, ale będzie dla uczestników także inspiracją, jak organizować i prowadzić nie tylko publiczne, ale też prywatne muzea zgodnie z koncepcją wpisanych w tkankę danej miejscowości eko-muzeów i jak uczynić z takich miejsc atrakcję turystyczną. Rezultaty projektu w postaci wydawnictw i filmu pomogą w nowoczesnym i atrakcyjnym promowaniu kultury ludowej gminy Dębno oraz w dotarciu do szerokiego grona odbiorców.

Łoniowa to miejscowość położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Dębno. Znajdująca się w południowej części gminy wieś liczy ok. 1000 mieszkańców i leży wzdłuż drogi z Dębna do Melsztyna w dolinie rzeki Niedźwiedź. Założona została na miejscu lasu zwanego Łuniów, od którego zapewne pochodzi nazwa wsi.
Aktywność społeczności Łoniowej promieniuje na całą Gminę Dębno. Działa tu Zespół Regionalny Łoniowiacy, który kultywuje rodzimy folklor – kulturę Krakowiaków Wschodnich. Dowodem na przywiązanie mieszkańców gminy, a szczególnie Łoniowiaków do tradycji jest fakt, że ulokowano w tej miejscowości ważny doroczny Przegląd Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych Regionu Krakowskiego „Krakowiaczek”. Co roku do Łoniowej przybywa zatem nadzieja na przetrwanie dziedzictwa kultury ludowej Krakowiaków w postaci licznych grup dziecięcych, które stają tu w konkursowe szranki prezentując specyfikę tego barwnego regionu etnograficznego Małopolski.
Projekt ma na celu wzmocnienie aktywnych środowisk miejscowości Łoniowa, dla których ważne są miejscowe tradycje konstytuujące tożsamość lokalną. Realizacja działań promieniować będzie na całą gminę Dębno. Umożliwi prowadzenie edukacji kulturowej i kształcenie umiejętności przydatnych dla nowych członków zespołu regionalnego. Taki charakter mają przede wszystkim warsztaty gry na heligonce (20 godz.).
Warsztaty wikliniarskie (20 godz.) z kolei mają na celu ocalenie od zapomnienia niemal niepraktykowanego już rzemiosła – łopołkarstwa, czyli wyplatania koszy z łyka dębowego. Jeszcze sto lat temu Łoniowa słynęła ze swoich dębowych łopołek na cały region. Łopołka to rodzaj kosza wyplatanego tradycyjnie z łyka dębowego. Przedmioty te były wykorzystywane między innymi w rolnictwie. W niektórych regionach kraju rzemieślnicy zwani łopołkarzami wykorzystują do swojej pracy zamienniki, na przykład z leszczyny. W Łoniowej sztuka ta zachowała się natomiast w oryginalnej, tradycyjnej formie. Dziś koszyki takie wyplata się je już wyłącznie na zamówienie. Dlatego tak ważne jest, aby pamięć o tej niemal zapomnianej sztuce wciąż była kultywowana.
Wyjazdowe warsztaty do zaprzyjaźnionej i bogatej w folklorystyczne know how miejscowości Podegrodzie będą z jednej strony nagrodą za aktywność społeczną, z drugiej zaś pomogą uczestnikom doskonalić warsztat w różnych rzemiosłach. W ten sposób odbędą się warsztaty ceramiki (5 godz.) i haftu (7 godz.).
Wycieczka do zagrody lachowskiej Kubalówka pozwoli nie tylko lepiej poznać kulturę innej ważnej grupy etnograficznej Małopolski, ale będzie dla uczestników także inspiracją, jak organizować i prowadzić nie tylko publiczne, ale też prywatne muzea zgodnie z koncepcją wpisanych w tkankę danej miejscowości eko-muzeów.
Rezultaty projektu w postaci wydawnictw i filmu pomogą w nowoczesnym i atrakcyjnym promowaniu kultury ludowej gminy Dębno oraz w dotarciu do szerokiego grona odbiorców. Powstanie folder promujący Zespół Regionalny Łoniowiacy, który wciąż poszukuje nowych członków, zwłaszcza chłopców. Ulotka pomoże w krótkiej i atrakcyjnej formie dotrzeć do różnych punktów, gdzie można zainteresować uczestnictwem w zespole młodzież, dzieci i rodziców. Książka o historii i etnografii miejscowości będzie promować to, co w Łoniowej unikalne i będzie mieć walory edukacyjne. Książka ta trafi do szkół i bibliotek w gminie wraz z filmem, który malowniczo opowie o dawnych obrzędach i obyczajach praktykowanych w „Zielone Święta”.
Wszystkie wydarzenia projektu są nastawione na aktywizowanie mieszkańców gminy Dębno z wykorzystaniem lokalnych liderów i regionalistów. Walory edukacyjne działań przełożą się na pozyskiwanie nowych członków do zespołu regionalnego i innych środowisk twórczych Łoniowej i gminy.

Jak wskazują badania, ludzie dumni z miejsca, w który żyją, są bardziej aktywni społecznie i samodzielni. Chętniej angażują się w działania ważne dla swojej społeczności, czują się jej pełnoprawnymi członkami. Słowem czują swoją sprawczość. Kształtowaniu takiej dumy z własnej tożsamości sprzyja kultywowanie lokalnej kultury. Tradycje, obyczaje, rzemiosła – to wszystko, co może zaniknąć bez troski i przemyślanych działań – może być i dla wielu Małopolan jest podstawą dobrostanu. Również w gminie Dębno mieszkańcy cenią sobie działania instytucji i grup, które dbają o zachowanie i promocję dziedzictwa tradycji. Nie zawsze jednak odważają się do takich grup przyłączyć. Projekt będzie ich do tego oswajać.
Ponadto wszelkie formy warsztatowe poza kształceniem umiejętności artystycznych stwarzają także okazję do integracji. Spotkanie przy garncarskim kole, wspólnym haftowaniu czy czerpanie od mistrza umiejętności gry na heligonce to podwójna wartość. Poza wiedzą i nowymi umiejętnościami pozwala wyjść do ludzi, sensownie korzystać z wolnego czasu, poznać bliżej współuczestników. Stąd już tylko krok do wspólnych inicjatyw po zakończeniu takich działań.
Zaplanowane elementy projektu mają aktywizować, kształcić przyszłe kadry dla zespołu regionalnego i innych grup artystycznych w gminie, dokumentować elementy historii i dziedzictwa lokalnego w atrakcyjnej formie wydawnictw i filmu, wzbogacać zasoby promocyjne. Są też elementy wymiany doświadczeń i czerpania inspiracji od partnerów z innych miejsc w Małopolsce.